Stafræn hönnun á tímum gervigreindar – tækifæri og takmarkanir

Gervigreind hefur á örstuttum tíma orðið þáttur í daglegi vinnulagi hönnuða. Verkefni sem áður tóku daga eða vikur eru nú leyst á klukkustundum, og hugmyndavinna, rannsóknir og fyrstu uppköst ganga hraðar en nokkru sinni fyrr.

En á sama tíma vakna nýjar spurningar: Ef sífellt fleiri geta hannað sannfærandi lausnir og vörur með hjálp gervigreindar, hvað skilur þá góða hönnun frá miðlungslausnum? Hvert færist virði hönnuða þegar tæknin tekur yfir sífellt stærri hluta af ferlinu?

Við ræddum við þrjá af hönnuðum okkar, þau Geirlaug, Kristínu og Þóri um hvernig gervigreind er að breyta vinnubrögðum, væntingum viðskiptavina og framtíð stafrænnar hönnunar.

Hvernig hefur dagleg vinna ykkar sem hönnuða breyst frá því að gervigreindin varð hluti af verkfærakistunni?

„Í upphafi verkefna nýtum við AI mikið í rannsóknar- og greiningarvinnu. Hún hjálpar okkur að vinna hraðar úr upplýsingum, til dæmis kortleggja notendaþarfir, greina samkeppni og þróa fyrstu hugmyndir. Þá getum við farið fyrr í það sem skiptir mestu máli, að taka góðar ákvarðanir um lausnina“ segir Kristín.

Gervigreindin kemur þeim fljótar af stað, að sögn Geirlaugs, gefur þeim fleiri hugmyndir og valmöguleika, einnig endurgjöf á það sem við þau eru að gera eftir því sem hönnunin þróast áfram:

„Gervigreindin getur flýtt fyrir stórum hluta af ferlinu, en fagþekkingin skiptir enn mestu máli þegar kemur að ákvörðunum, að velja réttu lausnina, móta heildarupplifunina og tryggja að hönnunin þjóni bæði notendum og viðskiptamarkmiðum. Tæknin gefur okkur einfaldlega meira svigrúm til að vanda þá vinnu.“

Þórir bætir við: „Það sem er líka nýtt í vinnulaginu núna er að nýir viðskiptavinir koma betur undirbúnir. Þeir mæta jafnvel með wireframe, prótótýpu eða jafnvel fyrstu útgáfu af vef sem þeir hafa unnið með hjálp gervigreindar. Það gefur okkur mun skýrari grunn til að ræða lausnina, koma með endurbætur og þróa áfram einstaka hönnun.“

Er hætta á að gervigreindin freisti hönnuða til að sætta sig við meðalmennsku?

„Ég hef ekki áhyggjur af því. AI skilar oft mjög góðum fyrstu hugmyndum. En ef maður samþykkir alltaf fyrstu niðurstöðuna endar maður oft með lausn sem líkist mörgu öðru.

Hlutverk okkar er að þróa hugmyndina áfram, ögra henni og tryggja að hún sé rétt fyrir verkefnið, ekki bara sannfærandi við fyrstu sýn“, segir Þórir.

Geirlaugur bendir á að almenningur - og jafnvel nýir hönnuðir - beri ekki skynbragð á vandaða hönnun, „þar reynir á reynslu og fagmennsku.“

„Gervigreindin er meira að taka yfir „template“ markaðinn, sem Wix og álíka aðilar sérhæfa sig í. Nú er líka auðveldara fyrir hvern sem er að hanna og smíða vef eða app frá grunni, sem getur hentað einstaklingum eða litlum sprotafyrirtækjum. Stærri fyrirtæki þurfa meiri áreiðanleika og gæði í vöruþróunina”, segir Kristín.

Geirlaugur bætir við að það hafi aldrei verið mikilvægara að fókusa á mannlega og einstaka hönnun, sem ekki líkist hverju sem er.

„Því það er bæði auðveldara og erfiðara að hanna stafrænar lausnir í dag. Kröfur viðskiptavina eru líka að aukast, fyrirtæki sem vilja skara fram úr sætta sig ekki við meðalmennsku“.

Þórir tekur undir það: „Við erum ekki bara að hanna fallega hluti, heldur að hjálpa fyrirtækjum að ná sínum markmiðum og aðgreina sig á markaði.

Þegar AI gerir öllum auðveldara að framleiða efni verður það mannlega sjónarhornið, skýr stefna og góð hönnun sem skapar raunverulegan mun.“

Þótt gervigreind geti tekið yfir stóran hluta af kerfisbundinni vinnu eru hönnuðirnir sammála um að það geri faglega nálgun ekki síður mikilvæga. Þvert á móti.

„Það sem er „systematískt“ í hönnunarkerfum í gervigreindin mjög góð í að leysa og skilar sér í sparnaði í forritun. Nú tekur AI alla komponenta úr Figma og vefar upp. Hönnunin verður því mikilvægari þegar AI er komið meira inn í forritunina“, segir Þórir.

Vinna við hand-off frá hönnun yfir í forritun minnkar með hverjum deginum, samsinnir Geirlaugur. Þar hefur gervigreindin mikil áhrif. „Allt sem er kerfisbundið í ferlinu, að draga hönnunareiningar úr hönnunarkerfum og henda upp síðu með tiltekið hlutverk, er framkvæmt í dag með nokkrum smellum.“

Ef allir hafa aðgang að sömu AI-verkfærunum, hvað verður þá mikilvægasta hlutverk hönnuða á næstu árum?

Geirlaugur bendir á að það sé mjög mikilvægt að faglegt skipulag sé utan um hönnunina í vönduðum hönnunarkerfum. Þar hafa hönnuðir mikilvægt hlutverk og ábyrgð.

„AI getur búið til skjámynd eða jafnvel heilt viðmót, en það býr ekki sjálfkrafa til skalanlegt hönnunarkerfi. Þegar vörur þróast verður samræmi, skjalagerð og skýr ‘source of truth’ sífellt mikilvægari“.

„Ég held að virði hönnuða muni færast enn meira yfir í dómgreind og stefnumótun. Gervigreindin verður sífellt betri í framkvæmdinni, en einhver þarf enn að skilja notendur, markmið fyrirtækisins og taka ákvarðanir um hvað á að byggja og hvers vegna.

Þegar allir hafa aðgang að sömu verkfærunum er það ekki tæknin sem aðgreinir fólk heldur hvernig hún er notuð“, bendir Kristín á.

Hvaða ráð hafið þið til þess sem er að hefja nám í stafrænni hönnun í dag varðandi gervigreind og þróun fagsins?

Kristín ríður á vaðið: „Það er ákveðið áhyggjuefni ef það verður erfiðara fyrir lærlinga að fá tækifæri í starfi. Það þarf í raun mikla reynslu og grunn til að geta nýtt AI tól til að flýta fyrir sér. Þetta á líka við í forrituninni. Á sama tíma er ætlast til að nýir hönnuðir kunni að tileinka sér nýjustu tækni þegar þeir byrja að vinna og komi miklu í verk“.

„Ekki nota gervigreind til að þjálfa þig í hönnun“, segir Geirlaugur. „Þú verður að hafa grunninn og færnina til að byggja á. Notkun á gervigreind vefsmíði snýst mikið um afköst en fyrst og fremst á hún að auka gæðin, að við komust fyrr og betur að kjarnanum, hvað við ætlum okkur að hanna, hvaða vanda við erum að leysa - að við hönnum betri lausnir.“

Þórir bætir við: „Það hefur aldrei verið auðveldara að læra nýja hluti en í dag. Mitt ráð er að vera forvitinn og hafa brennandi áhuga á að leysa vandamál. Hönnun snýst ekki um að búa til fallega skjái, heldur um að gera lífið auðveldara fyrir fólk.

Tæknin mun halda áfram að þróast og breytast, þannig að það mikilvægasta er að vera alltaf tilbúinn að læra og þróast með henni. Ekki staðna og afneita nýjum veruleika, taktu á móti honum, nýttu þér tæknina, þá kemstu enn lengra á þínum ferli.“

Það er ljóst af spjalli við þau Kristínu, Þóri og Geirlaug að gervigreindin er ekki að taka yfir starf hönnuða í bráð, en hún hefur þegar mikil áhrif á allt hönnunarferlið, frá fyrstu hugmynd til afhendingar.

Gervigreindin flýtir fyrir vinnu, sérstaklega á fyrstu stigum, opnar á fleiri möguleika og breytir því hvernig bæði hönnuðir og viðskiptavinir nálgast verkefni. En hún afnemur ekki þörfina fyrir faglega dómgreind, reynslu og skýra sýn á hvað góð hönnun felur í sér.

Mikilvægast er að vera alltaf á tánum, halda áfram að læra og aðlagast nýrri tækni. Gervigreindin er þegar ótrúlega öflug og mun halda áfram að þróast, en góð hönnun byrjar alltaf á því að skilja vandamálið sem á að leysa, fólkið sem á að hanna fyrir og markmiðin sem þarf að ná.